Telemetria

Telemetria to metoda badawcza, która umożliwia śledzenie zwierząt (w tym przypadku ptaków) wyposażonych w specjalnej konstrukcji nadajniki. Dzięki telemetrii jesteśmy w stanie pozyskać wiele bardzo cennych informacji o życiu śledzonego osobnika. Nie tylko poznać wielkość jego areału osobniczego tj. obszaru, na którym ptak się gnieździ, żeruje i odpoczywa, ale również poznać trasy wędrówek oraz obszar zimowania. W badaniach telemetrycznych korzystaliśmy z nadajników VHF (radiowych) i nadajników satelitarnych, a od roku 2011 wykorzystujemy loggery GPS-UHF oraz GPS/GSM.

Telemetria satelitarna

W 2007 r., dzięki pomocy Holenderskiej Fundacji Błotniaka Łąkowego zainicjowaliśmy badania z wykorzystaniem telemetrii satelitarnej. Jest to metoda bardzo droga (jeden nadajnik to koszt 3050 USD + plus koszty transferu danych z ARGOS), ale umożliwia pozyskanie w krótkim czasie wielu cennych danych. Holendrzy wyposażyli w nadajniki satelitarne dwie samice, którym nadaliśmy imiona Halina i Grażyna. W 2008 r. nadajniki założono kolejnym ptakom, tym razem samcom – Dominikowi i Jurkowi.

  • Samica o imieniu "Grażyna". Fot. D. Krupiński

  • Samica o imieniu "Halina". Fot. D. Krupiński

W badaniach zastosowano nadajniki typu PTT-100 Microwave Telemetry. Nadajniki tego typu posiadają panele słoneczne, dzięki czemu baterie są doładowywane, a ich żywotność jest znacznie wydłużona – mogą działać nieprzerwanie nawet przez 3 lata. Sygnały z nadajnika są odbierane przez pięć satelitów działających w systemie Argos. Nadajnik satelitarny waży 14 g, co stanowi 4-5% masy dorosłego ptaka. Jest zakładany na stałe, na plecy (jak plecak) za pomocą teflonowych tasiemek, dzięki czemu jest ulokowany stabilnie, nie zsuwa się, nie przekręca oraz nie drażni skóry. Zdjęcie nadajnika jest możliwe w momencie ponownego schwytania ptaka. Doświadczenia Holendrów oraz Hiszpanów (w sumie kilkadziesiąt ptaków z nadajnikami) nie wykazały negatywnego wpływu zainstalowania nadajników na przeżywalność ptaków.

Telemetria GPS

Milsar

W roku 2016 założyliśmy 8 loggerów RadioTag-14 ufundowanych przez firmę MILSAR. Loggery ważą 10 g i są wyposażone w bardzo wydajne baterie solarne oraz kartę pamięci (1.7 GB), która umożliwia zapisanie olbrzymiej ilości danych (nawet 30 milonów rekordów). Poza urządzeniem GPS logger wyposażony jest w sensor temperatury, ciśnienia oraz magnetometr, żyroskop i akcelerometr. Szczegóły na stronie producenta http://milsar.com/p/11-radiotag-telemetry

  • Samiec z loggerem RadioTag-14. Fot. D. Krupiński

  • Samiec z loggerem RadioTag-14. Fot. D. Krupiński

  • Samiec z loggerem RadioTag-14. Fot. D. Krupiński

  • Samiec z loggerem RadioTag-14. Fot. D. Krupiński

Zobacz także stronę poświęconą naszym badaniom
http://milsar.com/p/11-examples/21-montagu-s-harrier-2016

  • Dane z 7 loggerów pokazujących ścieżki przemieszczania się śledzonych błotniaków.

  • Wizualizacja danych z sensorów jednego z loggerów. Pozycje rejestrowane co 5 minut.

  • Wizualizacja danych (zoom) z sensorów jednego z loggerów. Pozycje rejestrowane co 5 minut.

  • Loggery RadioTag-14 umożliwiają gromadzenie danych w tzw. burstach.

  • Bursty to dane zbierane w krótkotrwałych impulsy o bardzo wysokiej częstotliwości (od 1Hz do 50 Hz).

W latach 2011-2015 stosowaliśmy loggery firmy ECOTONE. Loggery GPS-UHF (masa 14 g) są wyposażone w baterie solarne i zakładane na plecy za pomoca teflonowych tasiemek. Oprócz współrzędnych geograficznych, zapisywana jest data, czas oraz wysokość i prędkość lotu. Logger zapisuje w pamięci do 30 000 rekordów. W przypadku rozładowania akumulatora przechodzi w czas uśpienia i „czeka” na doładowanie. Dane są ściągane na stację odbiorczą drogą radiową za pomocą anteny kierunkowej. Ściągniecie danych jest możliwe, wówczas kiedy stacja „widzi” nadajnik z odległości do 2 km. Zgranie danych na komputer odbywa się za pomocą kabla USB, który może służyć jednocześnie do podłączenia stacji do źródła zasilania. Dane są konwertowane za pomocą oprogramowania, a ich szybka wizualizacja jest możliwa w programie Google Earth.

  • Samiec o imieniu "Marek". Fot. D. Krupiński

  • Samiec o imieniu "Teodor". Fot. A. Łukijańczuk

  • Samiec o imieniu "Tadeusz" wypuszczany przez rolnika Tadeusza Onuwrzaka. Fot. A. Łukijańczuk

  • Samiec o imieniu "Jacek" w czasie transferu pokarmu. Fot. A. Łukijańczuk

  • Dane telemetryczne (punkty) z lat 2011-2016. Ryc. P. Obłoza

  • Dane telemetryczne (polylinie) z lat 2011-2016. Ryc. P. Obłoza

  • Dane telemetryczne z samca o imieniu "Maciek" na podkładzinie CLC2012. Ryc. P. Obłoza

  • Dane telemetryczne z samca o imieniu "Maciek" na podkładzinie NDVI. Ryc. P. Obłoza

  • Areał osobniczy samca o imieniu "Karol"

  • Areał osobniczy obliczony metodą kernela przy użyciu ArGIS

  • Areał osobniczy samca o imieniu "Marek"

  • Areał osobniczy obliczony metodą kernela przy użyciu ArcGIS

  • Trasy migracji błotniaków łąkowych wyposażonych w loggery GPS.

  • Badania telemetryczne umożliwiają poznanie miejsc zimowania, w tym lokalizację noclegowisk błotniaków łąkowych w Afryce.

Telemetria GPS/GSM-UHF

Loggery GPS/GSM-UHF zakładane są na plecy ptaka za pomocą teflonowych tasiemek, z których robi się uprząż. Ważą ok. 16-17 g i są wyposażone w baterie solarne, dzięki czemu mogą działać nawet kilka lat. Zmianę trybu funkcjonowania loggera może dokonywać on-line poprzez panel administracyjny po zalogowaniu. System GSM umożliwia transfer danych z loggera na serwer (poprzez SMSy) z maksymalną częstotliwością jeden SMS co 2 godziny (1 pozycja GPS zapisywana co 30 minut, tj. 4 pozycje GPS wysyłane co 2 godziny). Dodatkowo system UHF umożliwia ściąganie dużej ilości danych (zapisywanych z większą częstotliwością niż w GSM) drogą radiową za pomocą stacji i anteny kierunkowej, podobnie jak to jest w przypadku loggerów GPS-UHF. W latach 2014-2015 loggery GPS/GSM-UHF produkcji ECOTONE założyliśmy na 7 samic.

  • Samica z loggerem GPS/GSM. Fot. A. Łukijańczuk

  • Samica z loggerem GPS/GSM. Fot. A. Łukijańczuk

  • Samica z loggerem GPS/GSM. Fot. A. Łukijańczuk

  • Samica z loggerem GPS/GSM. Fot. A. Łukijańczuk

Trasę migracji samic błotniaka łąkowego w roku 2015/2016 można śledzić na stronie https://www.facebook.com/pygargus